Leczenie onkologiczne to ogromne wyzwanie dla całego organizmu, nie tylko w kontekście samej walki z nowotworem, ale również w sferze funkcjonowania innych narządów. Jednym z najważniejszych układów, który może zostać dotknięty skutkami terapii, jest układ sercowo-naczyniowy. Dlatego w opiece nad pacjentami onkologicznymi kluczowe jest monitorowanie zdrowia serca, również wtedy, gdy objawy jeszcze się nie pojawiły.

Dlaczego leczenie onkologiczne wpływa na serce?

Leczenie onkologiczne ma na celu skuteczne zwalczanie komórek nowotworowych, jednak jego działanie obejmuje cały organizm. Niektóre metody terapii mogą oddziaływać również na układ sercowo-naczyniowy, nawet jeśli pacjent wcześniej nie miał żadnych problemów kardiologicznych. Część leków stosowanych w onkologii może wpływać bezpośrednio na mięsień sercowy, osłabiając jego kurczliwość lub zaburzając przewodzenie impulsów elektrycznych odpowiedzialnych za prawidłowy rytm serca. Z kolei radioterapia, zwłaszcza w obrębie klatki piersiowej, może prowadzić do stopniowych zmian w strukturze serca i naczyń krwionośnych, które ujawniają się dopiero po pewnym czasie.

Dodatkowym czynnikiem ryzyka są zmiany w ciśnieniu tętniczym, krążeniu oraz gospodarce płynami, które mogą pojawić się w trakcie leczenia. Wiele z tych zaburzeń rozwija się bezobjawowo lub daje niespecyficzne symptomy, takie jak zmęczenie czy duszność, łatwe do przypisania ogólnemu osłabieniu organizmu w trakcie terapii. Ryzyko powikłań sercowych zwiększa się wraz z czasem trwania leczenia oraz jego intensywnością, a także u pacjentów z wcześniejszymi chorobami serca, nadciśnieniem czy cukrzycą. Dlatego tak ważne jest regularne monitorowanie pracy serca — zarówno przed rozpoczęciem terapii onkologicznej, jak i w jej trakcie oraz po zakończeniu leczenia.

Objawy, na które warto zwrócić uwagę

Choć wiele powikłań kardiologicznych może przebiegać bezobjawowo, organizm często wysyła subtelne sygnały ostrzegawcze. W trakcie lub po leczeniu onkologicznym warto uważnie obserwować swoje samopoczucie i nie bagatelizować nawet drobnych dolegliwości. Wczesna reakcja pozwala na szybką diagnostykę i zmniejsza ryzyko poważniejszych powikłań.
Powyższa tabela przedstawia najczęstsze objawy, które mogą wskazywać na problemy sercowo-naczyniowe u pacjentów leczonych onkologicznie, wraz z wyjaśnieniem, co mogą oznaczać te symptomy i kiedy pacjent powinien zgłosić się do lekarza.

Badania i konsultacje dostępne w Medicus

W Medicus pacjenci onkologiczni mają dostęp do kompleksowej diagnostyki kardiologicznej, która pozwala monitorować pracę serca na każdym etapie terapii onkologicznej: przed leczeniem, w jego trakcie oraz po jego zakończeniu. Regularne badania umożliwiają wczesne wykrycie ewentualnych nieprawidłowości i szybkie wdrożenie odpowiednich działań, co znacząco zwiększa bezpieczeństwo pacjenta.

• EKG (elektrokardiografia). Pozwala ocenić rytm serca oraz przewodzenie impulsów elektrycznych. Badanie jest szybkie i bezbolesne, a jego wyniki pozwalają wykryć zaburzenia rytmu, które mogą rozwijać się pod wpływem terapii onkologicznej.
• Echo serca (echokardiografia). Obrazowe badanie mięśnia sercowego, które ocenia jego kurczliwość, wielkość jam serca oraz funkcję zastawek. Echo umożliwia wykrycie zmian strukturalnych i funkcjonalnych, które mogą być konsekwencją leczenia nowotworowego.
• Holter EKG. Całodobowe lub 48-godzinne monitorowanie rytmu serca, pozwalające na wychwycenie zaburzeń rytmu pojawiających się sporadycznie i niewidocznych w standardowym EKG. To szczególnie przydatne u pacjentów, którzy odczuwają kołatania serca lub nieregularne bicie serca.
• Konsultacje kardioonkologiczne. Indywidualne spotkania z doświadczonym lekarzem, który łączy wiedzę z zakresu kardiologii i onkologii. Podczas konsultacji omawiane są wyniki badań, określane jest ryzyko powikłań sercowych i ustalany jest plan monitorowania oraz dalszej diagnostyki, dopasowany do potrzeb pacjenta.

O co najczęściej pytają pacjenci?

• Czy leczenie onkologiczne może uszkodzić serce?
  Niektóre leki i radioterapia stosowane w terapii nowotworowej mogą wpływać na mięsień sercowy, rytm serca oraz układ krążenia. Wczesne monitorowanie pracy serca pozwala szybko wykryć nieprawidłowości i zmniejszyć ryzyko powikłań.
• Jak często należy kontrolować serce podczas leczenia onkologicznego?
  Częstotliwość badań zależy od rodzaju terapii oraz indywidualnego ryzyka pacjenta. Zazwyczaj zaleca się badania przed rozpoczęciem leczenia, w jego trakcie w regularnych odstępach oraz po zakończeniu terapii, aby ocenić funkcjonowanie serca.
• Czy muszę zgłaszać się do kardioonkologa, jeśli nie odczuwam żadnych objawów?
  Tak, nawet brak objawów nie oznacza, że serce nie jest zagrożone. Wiele powikłań rozwija się podstępnie, dlatego profilaktyczne badania są kluczowe dla bezpieczeństwa pacjenta.
• Jak mogę przygotować się do wizyty kardioonkologicznej?
  Warto zabrać listę przyjmowanych leków, informacje o przebytych chorobach serca i leczeniu onkologicznym oraz notatki o wszelkich dolegliwościach. Dzięki temu lekarz może dokładnie ocenić stan serca i dobrać odpowiednie badania.

Podsumowanie

Zdrowie serca jest niezwykle istotne w trakcie i po leczeniu onkologicznym. Regularne badania diagnostyczne, monitorowanie rytmu serca oraz konsultacje kardioonkologiczne pozwalają wcześnie wykryć nieprawidłowości, zanim staną się poważnym zagrożeniem. Dzięki kompleksowej opiece pacjenci mogą bezpiecznie przejść terapię nowotworową, minimalizując ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych i dbając o komfort oraz jakość życia.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.