Listopad to miesiąc, w którym szczególnie dużo mówi się o profilaktyce zdrowia mężczyzn. Movember, nazywany również Wąsopadem, przypomina o znaczeniu regularnych badań, świadomości własnego ciała i konsultacji lekarskich. To dobra okazja, aby zwrócić uwagę przede wszystkim na nowotwory jąder i gruczołu krokowego, a także na inne problemy urologiczne, które mogą wpływać na codzienne funkcjonowanie.

Nie warto odkładać troski o zdrowie do momentu pojawienia się dolegliwości. Niektóre choroby przez długi czas mogą rozwijać się bez wyraźnych objawów, dlatego istotne jest reagowanie na niepokojące zmiany oraz dobieranie badań do wieku, stanu zdrowia i indywidualnych czynników ryzyka.

Co warto wiedzieć o raku prostaty i jąder?

W Polsce w 2023 roku odnotowano 23 710 nowych zachorowań na raka prostaty oraz 1 321 zachorowań na raka jądra. Rak prostaty jest szczególnie istotnym problemem zdrowotnym u starszych mężczyzn, natomiast rak jądra najczęściej dotyczy młodszych osób. Dlatego tak ważne jest zwiększanie świadomości na temat objawów i konsultowanie niepokojących zmian z lekarzem.

Rak prostaty

Prostata, nazywana również gruczołem krokowym lub sterczem, to narząd znajdujący się poniżej pęcherza moczowego, otaczający początkowy odcinek cewki moczowej. Jej funkcją jest m.in. produkcja składników płynu nasiennego.

Rak prostaty jest jednym z najczęściej rozpoznawanych nowotworów u mężczyzn. Ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Znaczenie mogą mieć również obciążenia rodzinne i uwarunkowania genetyczne.

We wczesnym stadium choroba może nie powodować żadnych dolegliwości. Objawy ze strony układu moczowego mogą pojawić się także w przebiegu innych schorzeń, np. łagodnego rozrostu prostaty. Dlatego nie należy samodzielnie interpretować ich jako oznaki konkretnej choroby.

Rak jąder

Rak jądra występuje rzadziej niż rak prostaty, ale jest szczególnie istotnym zagadnieniem w profilaktyce młodszych mężczyzn. Najczęściej dotyczy osób w wieku od około 15 do 40 lat, choć może wystąpić również w innych grupach wiekowych.

Jednym z możliwych objawów jest niebolesny guzek lub powiększenie jądra. Zmiany mogą jednak powodować również ból, uczucie ciężkości albo dyskomfort w mosznie.

Znajomość wyglądu i budowy własnego ciała pomaga zauważyć nowe lub nietypowe zmiany. Samobadanie nie zastępuje jednak konsultacji lekarskiej, a w przypadku niepokojących objawów nie należy zwlekać z diagnostyką.

Jakie objawy powinny zwrócić uwagę?

Objawy chorób prostaty i jąder mogą być różne. Nie każdy z nich oznacza nowotwór, ale nowe, utrzymujące się lub nasilające dolegliwości wymagają odpowiedniej oceny.

W tabeli poniżej znajdują się objawy, które mogą wskazywać na problemy urologiczne i powinny skłonić do konsultacji lekarskiej.

Jakie badania pomagają kontrolować zdrowie mężczyzn?

Konsultacja urologiczna

Urolog zajmuje się diagnostyką i leczeniem chorób układu moczowego u kobiet i mężczyzn oraz męskiego układu płciowego.

Podczas wizyty lekarz może zebrać wywiad dotyczący dolegliwości, chorób występujących w rodzinie i dotychczasowych badań. W zależności od sytuacji może również zalecić badanie fizykalne, USG lub badania laboratoryjne.

Konsultacja jest wskazana szczególnie wtedy, gdy pojawiają się trudności z oddawaniem moczu, ból, zmiany w obrębie jąder lub inne niepokojące objawy. Może być również okazją do omówienia indywidualnego planu profilaktyki.

USG jąder

USG jąder to nieinwazyjne badanie obrazowe wykorzystujące ultradźwięki. Pozwala ocenić budowę jąder i najądrzy oraz wykryć zmiany wymagające dalszej diagnostyki.

Badanie może być zalecane m.in. w przypadku:

• wyczuwalnego guzka lub zgrubienia,
• powiększenia albo obrzęku jądra,
• bólu lub dyskomfortu w mosznie,
• podejrzenia zmian zapalnych,
• kontroli wcześniej rozpoznanych nieprawidłowości.

USG jąder może pomóc w ustaleniu przyczyny dolegliwości, ale nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Wybór badania i dalszego postępowania powinien uwzględniać objawy pacjenta.

USG gruczołu krokowego

USG prostaty pozwala ocenić m.in. wielkość i budowę gruczołu krokowego. Może być pomocne w diagnostyce dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych oraz w ocenie wybranych nieprawidłowości.

Sposób wykonania badania zależy od wskazań medycznych. USG może być przeprowadzane przez powłoki brzuszne lub przez odbytnicę, zgodnie z decyzją lekarza.

Warto pamiętać, że prawidłowy wynik USG nie wyklucza raka prostaty. Badanie nie zastępuje również oznaczenia PSA ani konsultacji urologicznej, jeśli istnieją ku nim wskazania.

Badanie PSA

PSA to antygen swoisty dla prostaty, którego stężenie można oznaczyć we krwi. Badanie jest wykorzystywane w diagnostyce chorób gruczołu krokowego, w tym raka prostaty.

Podwyższone stężenie PSA nie oznacza automatycznie nowotworu. Może występować również w przypadku łagodnego rozrostu prostaty, stanu zapalnego lub innych okoliczności. Z kolei prawidłowy wynik nie daje całkowitej pewności, że choroba nowotworowa nie występuje.

Decyzję o wykonaniu badania warto omówić z lekarzem, uwzględniając wiek, obciążenia rodzinne, objawy oraz korzyści i ograniczenia diagnostyki. Nie ma jednego harmonogramu oznaczania PSA odpowiedniego dla wszystkich mężczyzn.

Inne badania laboratoryjne

Ocena ogólnego stanu zdrowia może obejmować również inne badania laboratoryjne, dobierane do wieku, objawów i czynników ryzyka.

W zależności od potrzeb lekarz może zalecić m.in. morfologię krwi, oznaczenie glukozy, lipidogram, kreatyninę lub inne parametry. Nie wszystkie badania są konieczne u każdego pacjenta, dlatego warto ustalać ich zakres indywidualnie.

W Medicus dostępne są m.in. konsultacje urologiczne, USG jąder i gruczołu krokowego oraz badania laboratoryjne, w tym oznaczenie PSA. Zakres diagnostyki warto ustalić z lekarzem, który pomoże dobrać odpowiednie postępowanie do indywidualnej sytuacji pacjenta.

Podsumowanie

Movember to coś więcej niż symboliczne wąsy. To okazja, aby przypomnieć sobie, jak ważne są świadomość własnego ciała, reagowanie na niepokojące objawy i odpowiednio dobrana profilaktyka.

Regularna troska o zdrowie mężczyzn może obejmować konsultacje lekarskie, USG jąder i gruczołu krokowego oraz badania laboratoryjne, w tym PSA, jeśli istnieją ku nim wskazania.

Nie odkładaj konsultacji, jeśli zauważysz niepokojącą zmianę lub pojawią się dolegliwości. W Medicus możesz skorzystać z dostępnych konsultacji urologicznych, badań obrazowych i diagnostyki laboratoryjnej.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani indywidualnej porady medycznej.